Werkwinkels
werkwinkel I Ervaringsdeskundigen in actie: samen voor duurzame verankering
Verheyen Geert, Ervaringsdeskundige in de GGZ, Referentiepersoon Ervaringsdeskundigheid, Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Brussel
Als referentiepersonen ervaringsdeskundigheid van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid zouden we graag een werkwinkel verzorgen waarin de referentiepersonen zichzelf en hun werk voorstellen, maar waarin we vooral ook de deelnemers actief laten nadenken over het belang van ervaringsdeskundigheid in de GGZ. Met het thema van deze tweedaagse in het achterhoofd (“van machteloosheid naar kansen”) willen we dit samengaan van mensen en functies ook inzetten om goeie praktijken en verfrissende ideeën bij elkaar te brengen. Na het brengen van een stellingenspel dat samengesteld is rond de knelpunten die vandaag rond de inzet van ervaringsdeskundigheid in de zorg bestaan, willen we de deelnemers ook verdelen in themagroepjes. Daarin kunnen we de techniek van het OM-denken gebruiken om naar oplossingen voor deze knelpunten te zoeken, en kunnen we van de gelegenheid gebruik maken om elkaar te inspireren. Het doel is om de ideeën van de deelnemers zelf te laten komen en gezamenlijk naar oplossingen te zoeken rond de inzet van ervaringsdeskundigheid. Out of the box denken wordt daarbij aangemoedigd. Na afloop delen de groepen kort hun inzichten en plannen, zodat we ideeën mee kunnen nemen naar de eigen praktijk. Door na te denken over het versterken van ervaringsdeskundigheid vanuit de bestaande knelpunten draait deze werkwinkel rond het bewegen van machteloosheid naar kansen. Zo hopen we stap voor stap dichter te komen bij een meer herstelgerichte zorg, en dus naar vertrouwen in onzekere tijden.
leerdoelen & methode:
– Bewustwording creëren over het belang van ervaringsdeskundigheid in de GGZ.
– Concrete ideeën en acties formuleren om meer ervaringsdeskundigen in te zetten én hun plek te borgen.
– Delen van goede voorbeelden én knelpunten in de praktijk.
Max. aantal deelnemers: 40 deelnemers
werkwinkel I Do You(r) Mind – jongeren bespreken mentaal welzijn
Vanhove Jef, sociaal-cultureel werker, directeur, UilenSpiegel vzw, Brussel
UilenSpiegel vzw ontwikkelde ism Produçoes Fixe uit Portugal in co-creatie met ervaringsdeskundige jongeren een tool/spel dat mentaal welzijn op een veilige manier ter sprake brengt. Het spel kan gespeeld worden met of zonder begeleiding, in verschillende variaties en binnen allerlei contexten waar jongeren en jongvolwassenen (13j-30j) samenkomen. In plenum leggen we uit hoe het project tot stand kwam.
Daarna verdelen we de groep in groepjes van maximum 6 personen die het spel uitproberen.
De leerdoelen van het spel: begeleide zelfreflectie, luisteren naar mekaar, dialoog, empathie, samenwerking, introspectie
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I IPS, een evidence based methode in de praktijk
Henckens Daan, bachelor Sociaal Werk, Stafmedewerker, GTB, Gent
In deze werkwinkel willen we aan de slag gaan met IPS (Individuele Plaatsing en Steun). Samen met een cliënt/ervaringsdeskundige duiken we in de principes van deze methodiek. IPS richt zich naar cliënten met een matige tot ernstige psychiatrische aandoening en een vraag naar betaald werk. Door middel jarenlang wetenschappelijk onderzoek werd een duidelijke methodiek ontwikkelt en sinds 2018 passen we deze ook toe in Vlaanderen. Samen met het RIZIV en de ULB bouwde GTB samen met verschillende partners in de GGZ-wereld IPS uit in Vlaanderen. Ondertussen zijn de voorlopige resultaten vanuit het ULB zeer positief en die willen graag voorstellen. Naast de voorstelling van de principes en de resultaten willen we met de deelnemers heel concreet in de verschillende fases van IPS duiken. Aan de hand van een interactieve workshop willen we de verschillende fases van IPS concreet invullen met de deelnemers. Hoe zien de kennismaking, het creëren van betrokenheid, assessment, het vinden van een job, de actieve coaching op de werkvloer en geïndividualiseerde langdurige ondersteuning er nu in de praktijk uit. Doelstelling: De deelnemers weten hoe een IPS-coach aan de slag gaat met de werkvraag van een cliënt. Ze kennen de principes en weten hoe deze in de praktijk worden ingevuld. De deelnemers kennen de resultaten van het onderzoek over IPS in België. afhankelijk van het aantal deelnemers kan dit in de vorm van een worldcafe, een casusbespreking of een interactieve vraag en antwoord sessie zijn.
Max. aantal deelnemers: 20
werkwinkel I Ronde Tafels Gedeelde zorg: een intersectorale samenwerking gericht op zorgwekkende zorgmijders
Blondeel An, Psychologisch consulent – systeemtherapeute, Teamcoördinator Advies&Coaching ADS Netwerk Geestelijke Gezondheid Aalst – Dendermonde – Sint Niklaas (Netwerk GG ADS), Dendermonde
Hulpverleners die een zorgwekkende zorgmijder willen helpen botsen vaak op de grenzen van het systeem. De Ronde Tafels Gedeelde zorg brengen partners uit verschillende sectoren samen, elk vanuit hun eigen expertise. Ze bundelen de krachten en de mogelijkheden van organisaties (vaak out of the box) met als doel gedeelde zorg te installeren rond complexe casussen. Samen zoeken naar wat wel werkt – of samen zoeken om van een machteloosheid naar een gezamenlijke aanpak te streven. Bij deze zorgwekkende zorgmijders is er vaak (een vermoeden van) een ernstige psychiatrische kwetsbaarheid in combinatie met complexe sociale problematiek. Deze combinatie maakt het moeilijk om een hulpverleningsrelatie op te bouwen. Het regulier aanbod of een klassieke aanpak volstaat niet voor deze doelgroep.
Leerdoelen:
Methodieken en ervaringen delen in het kader van intersectorale samenwerking rond de meest kwetsbare doelgroep.
Meerwaarde van het concept gedeelde zorg in plaats van getrapte zorg.
Zoektocht naar hoe omgaan met beroepsgeheim, recht op zorgweigering, beslissingsbekwaamheid vs. zorgwekkendheid, ‘maatschappelijke overlast’ en integriteit.
Hoe omgaat met een machteloosheidsgevoel bij hulpverlening en ruimte creëren om terug (samen) aan de slag te gaan.
We delen graag onze bevindingen maar hebben ook zelf nog vragen naar inspiratie, beleid en visie.
We gaan hier interactief mee aan de slag met videomateriaal.
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I Het lichaam als bron van wijsheid en vertrouwen: Hypnose en Felt-Sense (Focusing)
Delooz Jessica, Psychiater-Systeempsychotherapeute-Focusing geörienteerd Psychotherapeute, hypnosedeskundige, Psychiater-Psychotherapeute, Vhyp, Boutersem
In deze ervaringsgerichte workshop verkennen we het lichaam als een mogelijke bron van wijsheid, richting en herstel, zelfs na langdurige stress of trauma. Vanuit de Felt Sense (Gendlin, 1982) gaan we luisteren naar lichamelijke sensaties en de levende betekenis die deze dragen. Via zachte (hypnotische) inducties worden deelnemers begeleid naar een niet-oordelende, vertrouwende, open houding om de lichamelijke signalen te merken, erbij te blijven en zich ermee te verhouden. Hierbij ligt de nadruk op creëren van een veilige context waarbij suggesties/uitnodigingen van veiligheid en innerlijke kracht kunnen bijdragen aan een mild contact met wat het lichaam in zich draagt, ook wanneer dat lichaam sporen van pijn en trauma draagt.
leerdoelen:
-Kennismaken met de Felt Sense als bron van lichamelijke wijsheid
-Ontwikkelen van een niet-oordelende, nieuwsgierige luisterattitude
-Formuleren en oefenen met uitnodigende ‘hypnotische suggesties’ afgestemd op interoceptie
Max. aantal deelnemers: 20
werkwinkel I Samen Sterk in Contact: contactgericht en gehechtheidssensitief multi-family werk in de transitieleeftijd
Moons Ludmilla, Systeemtheoretisch psychotherapeut; Attachment-Based Family therapist; opleider en supervisor, Stafmedewerker Familiebeleid UPC Duffel | Therapeut, opleider & supervisor ABFT Trainingcentrum KU Leuven, UPC Duffel, Duffel
Deze werkwinkel vertrekt vanuit Samen Sterk in Contact, een contactgericht en gehechtheidssensitief multi family aanbod voor jongvolwassenen en hun gezin. Het programma, geïnspireerd door ABFT, MBT, GRO en systeemtherapie, focust op contact als transdiagnostisch en herstelondersteunend thema. Deelnemers ervaren hoe een multi family setting perspectiefwissels, herkenning en horizontale steun mogelijk maakt — precies wat gezinnen in de transitieleeftijd vaak missen. We tonen hoe dit 3e-lijns aanbod tegelijk een gemeenschapsgerichte functie vervult: gezinnen oefenen in relationele veiligheid en contactherstel op een manier die residentiële, ambulante én eerstelijnscontexten ondersteunt. Via beeldtaal, metaforen en kleine interactiemomenten ontdekken deelnemers hoe contact en gehechtheid zichtbaar worden in micro ervaringen, en hoe deze benadering gezinnen helpt om opnieuw in beweging te komen. Auteur: Ludmilla Moons, UPC Duffel & ABFT trainingscentrum KU Leuven.
leerdoelen:
• deelnemers krijgen een eerste indruk van hoe contactgericht en gehechtheidssensitief multi-family werk gezinnen ondersteunt tijdens de transitieleeftijd.
• deelnemers ervaren in kleine oefeningen hoe contact, nabijheid en afstand zichtbaar worden in een multi-family context.
• deelnemers nemen 1–2 concrete ideeën mee om contact als thema te gebruiken in hun eigen praktijk met jongvolwassenen en hun gezin.
Max. aantal deelnemers: 30
Opmerkingen: (1) Deze werkwinkel biedt een laagdrempelige kennismaking met contactgericht en gehechtheidssensitief multi-family werk, zoals ontwikkeld binnen UPC Duffel; (2) De oefeningen zijn veilig, ervaringsgericht en toepasbaar in diverse settings (residentieel, ambulant en eerste lijn); (3) Het aanbod sluit aan bij de conventie PZEL door contact als transdiagnostisch en preventief thema te benaderen, met aandacht voor vroegtijdige ondersteuning en zorgcontinuïteit; (4) De werkwinkel richt zich op hulpverleners die werken met jongvolwassenen en hun gezin en die zoeken naar manieren om relationele veiligheid, perspectiefname en contactherstel te versterken; (5) Er is geen voorkennis van MFT of ABFT vereist; deelnemers proeven van werkvormen die gezinnen helpen om voorzichtig opnieuw in beweging te komen.
werkwinkel I Schuld en schaamte omcirkeld
Debusscher Eva, Psychiater, Beleidspsychiater, PPC Pittem, Pittem
Schuld en Schaamte omcirkeld Schuld en schaamte zijn vaak stille, maar krachtige krachten in de geestelijke gezondheidszorg. Ze kleuren hoe mensen met psychisch lijden zichzelf zien, hoe naasten zorg dragen, en hoe hulpverleners relaties aangaan. In deze workshop verkennen Eva Debusscher (psychiater) en Xanthe Desender (kunstenaar en creatief therapeut) schuld en schaamte kunnen vastzetten, maar ook hoe ze – mits erkenning – beweging en betekenis mogelijk maken. Vertrekkend vanuit een systemische en contextuele visie wordt psychisch lijden niet louter individueel benaderd, maar begrepen binnen relaties, geschiedenis en maatschappelijke context. Schuld en schaamte worden daarbij benaderd als relationele emoties: ze werken als een weerhaak die gedachten en gedrag kan verankeren, maar ook als een sleutel die – wanneer ze onderzocht wordt – toegang kan geven tot connectie en vertrouwen. De workshop combineert klinische reflectie met ervaringsgerichte en creatieve werkvormen. In een interactief en artistiek moment krijgen deelnemers de kans om zonder woorden uitdrukking te geven aan wat vaak verborgen blijft. Deze benadering creëert ruimte voor nuance en gedeelde menselijkheid, voorbij diagnoses en perfectionisme. Doorheen de workshop worden deelnemers uitgenodigd tot de blik op zichzelf, over hun positie als naaste of hulpverlener, over grenzen. De workshop wil doen voelen. There is quiet heroism in simply being present.
leerdoelen:
Reflectie rond schuld en schaamte systemisch gekaderd in de vorm van een lezing en aanwezigen doen voelen via een creatieve werkvorm. Parallel aan de lezing wordt een camera geplaatst op de handen van de creatief therapeut die aan het werk gaat met wat zich getoond heeft bij de aanwezigen.
Max. aantal deelnemers: 40
werkwinkel I Let’s reach out together: het project welzijnsbruggetjes, een innovatieve samenwerking in de eerste lijn
De Baecke Hanna, netwerk GGZ Midden-West-Vlaanderen, lokaal coördinator Kwadraat, Kwadraat, Roeselare
In het project starten we vanuit één centrale vraag: “Hoe kunnen we geestelijke gezondheidszorg voor iedere burger overal en altijd toegankelijk maken?” Deze startuitdaging vormt de basis voor onze werkwinkel. Deelnemers gaan in kleine groepen actief aan de slag met een casus en methodische toolkits, ontwikkeld onder begeleiding van praktijkonderzoekers van Howest in samenwerking met GGZ Netwerk Kwadraat. Ze verkennen de noden van specifieke kwetsbare doelgroepen, ontwikkelen plannen voor lokale samenwerking en toeleiding, en reflecteren op de inzet van outreachstrategieën. De sessie is interactief en stimuleert ervaringsuitwisseling, zodat deelnemers de besproken strategieën direct kunnen vertalen naar hun eigen praktijkcontext.leerdoelen:
De deelnemer kan concrete handvatten en een korte toolkit toepassen in de eigen eerstelijnspraktijk om samenwerking, outreach en geïntegreerde zorg te verbeteren.
Max. aantal deelnemers: 20-25
werkwinkel – W17 Kruispunten in actie: casuïstiek samen dragen in een lokaal netwerk
Bemelmans Lise, Klinisch psycholoog, Lokale coördinator geestelijke gezondheid, Limburgse GGZ netwerken, Maasmechelen
Aan de hand van complexe casuïstiek verkennen deelnemers in deze werkwinkel hoe lokaal samenwerken bijdraagt aan toegankelijke en continue zorg, én draagkracht van hulpverleners. We vergelijken solo werken met het samen dragen van casussen binnen een Kruispunt en staan stil bij wat dit vraagt op vlak van rolverdeling, afstemming en gedeelde verantwoordelijkheid.
Leerdoel 1: Deelnemers ervaren het verschil tussen solo dragen en gedeeld dragen van complexe casuïstiek, en kunnen benoemen wat dit betekent voor toegang, continuïteit en draagkracht.
Leerdoel 2: De klantreis schetsen van een complexe casus met aandacht voor instroom, scharniermomenten en uitvalrisico’s. Hierbij het verschil benoemen tussen solo hulpverlening en lokaal gedeeld dragen van een casus. Dit op valk van toegang, tempo, kwaliteit en duurzaamheid.
Leerdoel 3: Deelnemers ervaren waar hun eigen grenzen liggen als individuele professional of organisatie, kunnen aangeven wat zij nodig hebben van anderen om hun werk goed te doen, herkennen fricties in samenwerking (tempo, taal, mandaat, privacy) zonder ze meteen te willen oplossen.
Leerdoel 4: Deelnemers ontwikkelen meer comfort met gedeelde verantwoordelijkheid en zien casusoverleg niet als ‘extra overleg’, maar als kerningrediënt van zorgcontinuïteit.
Werkvorm: ‘Dezelfde casus, 2 werkelijkheden’ om het contrast maximaal voelbaar te maken. De groepjes krijgen een identieke casus en beschrijven de klantreis, vertrekkende vanuit één organisatie of als solo hulpverlener. Eventueel krijgen de leden verschillende rollen toebedeeld. Men denkt na over instroom, zorg en begeleiding, overdracht en doorstroom. Waar loopt het vast? Wie draagt wat? Wat gebeurt er bij scharniermomenten en crisis? Nadien wordt dezelfde casus benaderd vanuit het lokaal samenwerkingsverband Kruispunten. Wat kost samenwerken en wat bespaart samenwerken? Wat neem jij mee naar jouw eigen professionele situatie en regio?
Max. aantal deelnemers: 50
werkwinkel I Machteloosheid voorbij het concept
Stinissen + Wouters, Heidi + Mieke, Internationaal gecertificeerde trainers in Geweldloze Communicatie (Orthopedagoge + muziektherapeute), stafmedewerkers, UPC Duffel + PC Bethanië, Duffel
Wanneer machteloosheid de overhand neemt, lijkt beweging onmogelijk. Door stil te staan bij het idee dat machteloosheid een concept is, ontstaat er ruimte voor bewustwording van gevoelens en behoeften. Door je aandacht te brengen naar het hier en nu, kan er iets verschuiven: een nieuw perspectief, of het toelaten van rouw en aanvaarding. Niet om te veranderen wat is, maar om anders aanwezig te zijn bij wat zich aandient.
leerdoelen:
Na de werkwinkel
– herkennen deelnemers machteloosheid als een concept
– luisteren ze met aandacht naar gevoelens en behoeften in het hier en nu
– kunnen ze aanwezig blijven, ook wanneer verandering niet mogelijk is
– zien ze perspectief ontstaan in aanvaarding, rouw of een andere manier van aanwezig zijn
We gaan ervaringsgericht aan de slag met eigen casussen.
Max. aantal deelnemers: 25
werkwinkel – MENTALE TECHNIEKEN VOOR HET OMGAAN MET SCHOKKENDE GEBEURTENISSEN EN BEELDEN
de Soir Erik, Dr in de psychologie, Dr in de sociale en militaire wetenschappen, psychotherapeut, psycholoog-psychotherapeut, universitair docent en onderzoeker, De Weg Wijzer – Expertisecentrum voor trauma- en rouwbegeleiding, Leopoldsburg
In deze workshop zullen de deelnemers kennismaken met mentale (visualisatie) en energetische technieken (via o.a. EFT tapping) om de impact te milderen van schokkende beelden verbonden aan ervaringen die brutale of emotioneel ingrijpende verliezen hebben veroorzaakt. Het gaat hierbij om gebeurtenissen waarbij vaak indringende en potentieel traumatische gebeurtenissen een spreekwoordelijke ‘post-it’ achterlaten in het brein van de betrokkene die de herbelevingen zullen voeden. Traumatisering kan ontstaan op basis van zintuiglijke indrukken zoals bepaalde beelden, geuren, geluiden, enz.? De sensoriële impact van trauma kan zich als een wig in de psyche drijven en er omwille van de onbekendheid met levensbedreigende gebeurtenissen geen representatie vinden om zich aan te hechten. Ook vanuit de neurobiologie kan er inspiratie gevonden worden om met bepaalde traumatiserende indrukken om te gaan in de context van rouw- of traumabegeleiding. Na een bondige en eenvoudig gebrachte theoretische inleiding over de (neuro)biologische impact van schokkende beelden en ervaringen en doeltreffende ingrediënten van exposure techniques, zullen de deelnemers op een veilige manier worden meegenomen in casuïstiek (m.b.t. schokkende ervaringen) en oefeningen uitvoeren op basis van Emotional Freedom Techniques (EFT) en de Rewind Technique van David Muss.
Specifieer leerdoelen:
1. De deelnemers zullen na afloop van deze workshop de zintuiglijke indrukken van traumatiserende gebeurtenissen kunnen bewerken aan de hand van mentale visualisatie- en mentale aandachttechnieken.
2. De deelnemers zullen na afloop van deze workshop de zintuiglijke impact van traumatiserende gebeurtenissen kunnen uitleggen en bespreken.
3. De deelnemers zullen na naloop van deze workshop de zin en betekenis van intrusieve herbelevingen van traumatiserende gebeurtenissen kunnen uitleggen in een context van psycho-educatie
Max. aantal deelnemers: 16 tot 20 deelnemers
Opmerkingen: Deelname aan deze workshop heeft geen therapeutische doeleinden. De casuïstiek die wordt aangebracht is didactisch. Deelnemers die in een recent verleden zelf zeer traumatiserende gebeurtenissen hebben meegemaakt, nemen beter niet deel aan de workshop die op hen een reactiverende uitwerking kan hebben.
werkwinkel I Samen rond de cliënt: werken aan verbinding in suïcidepreventie
Holemans Sarah, Master in de psychologie, Suïcidepreventiewerker CGG Andante, Merksem
Van den Bril Lara, Suïcidepreventiewerker CGG Andante, Merksem
Suïcidaliteit gaat vaak gepaard met gevoelens van machteloosheid, zowel bij de cliënt zelf, als bij hulpverleners en naasten. Het aangaan en versterken van verbinding kan een belangrijke kans en een krachtig beschermend element vormen binnen suïcidepreventie. Hoe brengen we cliënten opnieuw in contact met hun omgeving, en hoe betrekken we steunfiguren en naasten op een veilige en respectvolle manier? In deze werkwinkel wisselen we uit over het voeren van gesprekken over en met naasten in het kader van suïcidaliteit, en over hoe je hen actief kan uitnodigen om – letterlijk of figuurlijk – aanwezig te zijn in het hulpverleningsproces. Samen denken we na over concrete handvatten die hulpverleners kunnen ondersteunen in dit proces.
Specifieer leerdoelen:
Het doel is dat deelnemers geïnspireerd naar huis gaan om met naasten in het kader van suïcidepreventie aan de slag te gaan. Werkvorm: theoretische kadering vanuit de adviezen van de multidisciplineaire richtlijnen suïcidepreventie, uitwisseling van praktijkervaringen, praktijkgerichte oefeningen.
Max. aantal deelnemers: 15
werkwinkel I Supportteams: de kracht van een externe blik in complexe zorgsituaties
Neven Sofie, psycholoog , teamcoördinator crosslink Ligant, Ligant, Hasselt
Binnen een zorglandschap dat steeds in beweging is en waar uitdagingen complexer worden, kan het waardevol zijn om samen te reflecteren en perspectieven te bundelen. Denk hierbij aan een partner die mee reflecteert, adviseert of tijdelijk mee instapt bij complexe situaties. Niet om over te nemen, maar om te versterken. Duurzame zorg begint met gedeeld eigenaarschap – niet alleen met jongeren, maar ook onder collega’s. In deze workshop bundelen het Multidisciplinair Ambulant Support Team Eetstoornissen (MAST) en het Supportteam Transitieleeftijd van Ligant hun krachten. Beide teams ondersteunen andere hulpverleners via expertisedeling, consult, co-interventie en het faciliteren van transitie- of hersteltrajecten. Ze doen dit participatief en autonomie-versterkend, met oog voor de unieke context van elke jongere en het professionele netwerk dat hen omringt. Ze helpen om bruggen te bouwen tussen jongerenhulpverlening en volwassenenwerkingen, tussen disciplines en levensdomeinen, tussen vastlopen en weer beweging creëren. In deze workshop staan we stil bij de meerwaarde van deze vorm van support. Wat maakt het zo krachtig om een externe blik binnen te brengen? Hoe wordt ondersteuning geboden zonder de regie over te nemen? Hoe kun er vanuit een helikopterperspectief mee gedacht worden? Wat betekent weerstand of handelingsverlegenheid in een team? De workshop biedt een mix van casusmateriaal, uitwisseling van informatie en interactieve reflectie.
Specifieer leerdoelen:
In deze workshop staan we stil bij de meerwaarde van supportteams. Wat maakt het zo krachtig om een externe blik binnen te brengen? Hoe wordt ondersteuning geboden zonder de regie over te nemen? Hoe kun er vanuit een helikopterperspectief mee gedacht worden? Wat betekent weerstand of handelingsverlegenheid in een team? De workshop biedt een mix van casusmateriaal, uitwisseling van informatie en interactieve reflectie.
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I Wat de jongere toont, wat het team voelt – mentaliseren via beeldend werken
Vandenberghe Lieselot, Beeldende therapie, Beeldend therapeut, UKJA, Antwerpen
In deze workshop onderzoeken we hoe teams kunnen omgaan met de machteloosheid die ontstaat in complexe zorgsituaties, door gebruik te maken van beeldend werken. Wanneer zorgverleners leren mentaliseren wat jongeren niet kunnen verwoorden, ontstaat er ruimte voor vertrouwen en verbinding, zelfs in tijden van onzekerheid. Via een casus vanuit de praktijk verkennen we de dynamiek van machteloosheid binnen een team en de spanningen die dit oproept. Wat gebeurt er wanneer een team in de tegenovergestelde richting wordt geduwd? We maken gebruik van beeldend werken om onbewuste processen zichtbaar, hanteerbaar en gedeeld te maken. Deelnemers worden uitgedaagd om te ervaren zonder oordeel, betekenis te laten ontstaan en meerdere perspectieven naast elkaar te zetten. Door het expliciteren van parallelprocessen reflecteren we als groep over wat we herkennen in elkaars beelden. Wat kunnen we leren van de gevoelens die we terugzien in de beelden en hoe kunnen we deze vertalen naar onze zorgpraktijk? Hoe kan het team als geheel het gevoel van machteloosheid gebruiken als toegangspoort naar verbinding en mogelijkheden? In de afsluitende oefening wordt elke deelnemer uitgedaagd om een klein aanknopingspunt voor de eigen praktijk mee te nemen: wat vraagt het van ons als hulpverleners om de moed te hebben om niet alles te weten en toch ‘goed genoeg’ zorg te bieden?
Specifieer leerdoelen:
Inzicht geven in hoe je als zorgverlener, als team om kan gaan met machteloosheid, maar ook hoe je de ruimte kan nemen om te reflecteren en effectief samen te werken in dergelijke situaties. Vanuit een casus en beeldende, ervaringsgerichte oefeningen.
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I Goed genoeg zorgen: mildheid, vertragen en verdragen als tegenkracht voor morele stress
Govaerts Pieter, Klinisch psycholoog en systeemtherapeut, Systeemtherapeut en supervisor (i.o.) in groepspraktijk Brug 48; Praktijkassistent psychologie aan de Vrije Universiteit Brussel; Intervisor en bezieler Dialoog in Verbinding (zorg in de zorg); Opleider bij Rapunzel vzw, Dialoog in Verbinding, Gent
Isabel Debuysere, Klinisch psycholoog; systeemtherapeut en supervisor in groepspraktijk amand, Gent Liaisonpsycholoog in AZ Sint‑Lucas, Gent
Zorgverleners ervaren steeds vaker morele stress door een sterk verantwoordelijkheidsgevoel: de juiste keuzes moeten maken, weten wat er moet gebeuren en falen vermijden. In een context van maatschappelijke versnelling en polarisatie wordt “goed genoeg” zorg steeds moeilijker verdedigbaar. Het concept good enough caring biedt een krachtig tegenwicht. “Goed genoeg” is geen afzwakking van kwaliteit, maar een houding die menselijkheid, mildheid en verbinding centraal stelt. Deze benadering sluit aan bij Rogers’ basishouding en vormt een belangrijk fundament voor herstelgerichte zorg. Mildheid helpt om verbonden te blijven met de zorgvrager en fouten te zien als leerervaringen, ook voor jongeren in ontwikkeling. In deze praktijkgerichte werkwinkel inspireren we deelnemers vanuit concrete praktijkervaringen én stimuleren we debat: hoe kunnen we vertragen in een context die snelheid eist en het niet‑weten verdragen zonder in een meesterpositie te belanden? Daarnaast introduceren we shared decision making als manier om verantwoordelijkheid te delen. Via ervaringsgerichte dialoog, reflectie en praktische oefeningen ontdekken deelnemers hoe “goed genoeg” zorg kansen creëert voor vertrouwen, herstel en veerkracht.
Na afloop van de werkwinkel:
Kunnen deelnemers het concept good enough caring herkennen en toepassen in hun eigen praktijk.
Hebben zij inzicht in hoe mildheid, vertragen en het verdragen van niet‑weten morele stress kunnen verminderen.
Kunnen zij elementen van shared decision making inzetten als gedeelde verantwoordelijkheid in zorgprocessen.
Reflecteren zij kritischer op perfectionisme en de meesterpositie binnen hulpverlening.
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I Consensuele non monogame relaties
Raymaekers Anke, Klinisch seksuoloog, systeemtheoretisch psychotherapeut, supervisor BVRGS i.o. Klinisch seksuoloog, relatietherapeut, systeemtheoretisch psychotherapeut, supervisor BVRGS i.o., coördinator groepspraktijk Anker te Wilrijk, freelance opleider aan de Interactie-Academie te Antwerpen, Interactie-Academie, Wilrijk
Steeds vaker wordt er in de media geschreven over CNM, consensuele non-monogame relaties. Ook in mijn gesprekskamer komt het thema vaker dan voorheen aan bod. Waar lopen personen in CNM-relaties tegenaan? Welke relationele moeilijkheden willen ze bespreken? Veel personen in CNM-relaties voelen niet het vertrouwen om te kunnen praten over hun relaties met familie, vrienden, collega’s en kennissen uit angst voor veroordeling. Mensen hebben vaak een mening en die is meestal niet positief of steunend. Daardoor ontbreekt de moed om erover te beginnen. Door hierbij stil te staan als hulpverlener probeer je niet samen te vallen met de mening van velen in de hoop dat cliënten zich uitgenodigd voelen. Aan de hand van casusvoorbeelden word je ondergedompeld in dit thema. Daardoor vergaar je kennis en een meer genuanceerd beeld over ‘nieuwe’ relatievormen, die steeds vaker voorkomen en dus ook jouw gesprekskamer zullen binnenwandelen.
leerdoelen:
Hoe kan je cliënten het vertrouwen geven om het gesprek aan te gaan over CNM-relaties (Consensuele Non Monogame relaties bv. polyamorie, open relaties,…)? Aan de hand van casusvoorbeelden doe je kennis op over CNM-relaties. We bekijken hulpvragen vanuit systeemtheoretische hoek.
Na deze werkwinkel heb je een genuanceerd beeld over CNM. Dit thema is voor alle hulpverleners relevant, niet enkel voor relatietherapeuten.
Werkvorm: Toelichting en oefenen aan de hand van casussen.
Max. aantal deelnemers: 25
werkwinkel I De kasteelmetafoor: een ervaringsgerichte brug tussen schematherapie en Internal Family Systems in de verslavingszorg
Paesen Wendy, Maatschappelijk assistent / psychotherapeut, Leefgroepbegeleider /psychotherapeut, Katarsis vzw, Genk
Een gids voor het begrijpen en begeleiden van je innerlijke delen Stel je voor dat jouw innerlijke wereld eruitziet als een kasteel. In dit kasteel wonen verschillende delen van jezelf, ieder met een eigen rol, behoefte en bedoeling. Samen vormen ze jouw innerlijke systeem. Met dit spel en deze metafoor krijg je zicht op die delen, zodat je kan begrijpen wat er binnen in je gebeurt, hoe je meer inzichten, verbinding en balans kunt creëren.
De kasteelmetafoor wordt vormgegeven als een speldoos met een spelbord, pionnen en kaartjes die de verschillende innerlijke delen representeren. Tijdens een sessie verkennen we samen deze delen — het blije kind, het gekwetste kind, de rechters, de beschermers en de gezonde volwassene.
In eerste instantie brengen we deze delen zorgvuldig in kaart. Vervolgens onderzoeken we hoe zij zich tot elkaar verhouden: welke interacties er zijn, waar spanningen ontstaan en op welke manieren de delen elkaar kunnen ondersteunen en versterken. Vanuit dit proces zoeken we samen naar nieuwe, meer passende en veilige manieren om contact aan te gaan met anderen en met de wereld. De metafoor en het spelelement creëren hierbij een toegankelijke en ervaringsgerichte context, die reflectie, inzicht en integratie bevordert.
Max. aantal deelnemers: Maximum 20 personen
werkwinkel I Omgaan met alcohol- en druggebruik bij cliënten, inspirerende praktijken uit beschut wonen
Gerbosch Veerle, Licentiaat pedagogische wetenschappen, Stafmedewerker middelengebruik, verslaving en ggz, Psyche vzw in samenwerking met VAD vzw, Gent
Veel organisaties zien een groeiende instroom van cliënten met middelenproblemen op vlak van alcohol, illegale drugs, psychoactieve medicatie, gamen en gokken. Dit brengt heel wat uitdagingen en soms ook een gevoel van machteloosheid met zich mee voor begeleiders en teams. Ze ervaren de nood aan effectieve handvaten om deze veranderende realiteit aan te pakken. In deze workshop maak je kennis met een gestructureerde en stapsgewijze aanpak om een evenwichtig en integraal alcohol- en drugbeleid op te stellen dat afgestemd is op maat van jouw dienst. VAD ontwikkelde in samenwerking met diensten voor beschut wonen en regionale CGG-preventiewerkers hiervoor een leidraad. Diverse maatregelen, waaronder sensibilisering, afspraken en begeleiding, versterken elkaar om problemen door middelengebruik te voorkomen, te begeleiden en te beperken. Deze aanpak biedt houvast en kansen in individuele situaties, zowel voor begeleiders als voor cliënten, wat consequenter handelen mogelijk maakt. Het creëert bovendien vertrouwen en verbinding: problemen kunnen makkelijker aangekaart worden en een gedeelde visie over problematisch middelengebruik zorgt voor vlottere teambesprekingen en meer begrip onder collega’s. Een CGG-preventiewerker en dienst beschut wonen verkennen met jou goede praktijken en staan stil bij de succesfactoren, bespreken de meerwaarde en uitdagingen. Na deze workshop heb je heel wat inspiratie om een aanpak van alcohol- en drugproblemen op maat van jouw organisatie uit te werken en weet je wat en wie jou daarbij kan ondersteunen.
Specifieer leerdoelen & methode:
De deelnemers zien de meerwaarde in van een alcohol- en drugbeleid.
De deelnemers weten wat de vier pijlers van een alcohol- en drugbeleid zijn.
De deelnemers weten hoe een alcohol- en drugbeleid uit te werken binnen een initiatief beschut wonen.
Max. aantal deelnemers: 20
werkwinkel I Afstemming in plaats van controle: het beeldend medium als co-therapeut
Vandenberghe + Leps, Lieselot + Johanna, Beeldend therapeut, Beeldend therapeut, UKJA-ZAS, Antwerpen
In de geestelijke gezondheidszorg bevinden we ons vaak op het kruispunt tussen de wens naar controle en de behoefte om het onzekere toe te laten. Deze workshop verkent de rol van beeldende middelen en materialen als co-therapeut, waarbij de therapeut niet alleen directief is, maar samen met het materiaal luistert, volgt en afstemt op wat zich aandient in het moment. Het idee van “goed genoeg” krijgt hier een nieuwe betekenis: het gaat niet om de perfectie van protocollen, maar om vertrouwen in de relatie en de spontaniteit die ontstaat wanneer ruimte wordt gegeven voor het onvoorspelbare. Wanneer het beeldend medium als partner wordt benaderd, krijgt het een eigen agency: materialen bieden weerstand, stellen grenzen, creëren veiligheid of roepen spanning op, afhankelijk van de afstemming van de therapeut. In plaats van te verklaren of te optimaliseren, nodigt deze workshop uit tot het ontmoeten van het materiaal en het proces, en het verdragen van het niet-weten. Deelnemers worden uitgenodigd om ervaringsgericht te reflecteren op hoe afstemming, belichaamde aanwezigheid en vertrouwen in het moment doorwerken in hun eigen praktijk. Samen sluiten we af met een dialoog over hoe een relationele houding ten aanzien van mens en medium betekenisvol kan zijn in tijden van onzekerheid, binnen en voorbij protocollen.
leerdoelen & methode:
Deelnemers worden uitgenodigd om met verschillende materialen (zoals klei, verf, papier) te werken en te ervaren hoe deze materialen bijdragen aan de therapeutische ruimte. Het doel is om afstemming te vinden met het materiaal en het proces te volgen, in plaats van rigide protocollen na te streven. Aan het einde zullen de deelnemers in staat zijn om deze inzichten toe te passen in hun eigen praktijk en een open houding te ontwikkelen tegenover de kracht van het medium als co-therapeut.
werkvorm: Ervaringsgerichte oefeningen en dialoog.
Max. aantal deelnemers: 25
werkwinkel I De kunst van verbinding – Hoe de interactiemethodiek mentaal welzijn bevordert
Hardeman Lara, maatschappelijk werk – master communicatiewetenschappen, gezondheidspromotor, Wijkgezondheidscentrum De Kaai, Gent
Ben je als hulpverlener, vormingswerker of museumprofessional op zoek naar inspirerende manieren om mensen in kwetsbare situaties samen te brengen en hun veerkracht te versterken? Ontdek en ervaar hoe kunst en erfgoed kunnen bijdragen aan het vergroten van draagkracht, het stimuleren van welzijn en het bouwen van betekenisvolle verbindingen. Deze werkwinkel wordt begeleid door de gezondheidspromotor van het wijkgezondheidscentrum en de publieksmedewerker van Museum Dr. Guislain.
Specifieer leerdoelen & methode:
Leer hoe copingstrategieën en herstelgericht werken centraal staan.
ontdek technieken zoals object handling
Krijg zicht op hoe je toeleiding, begeleiding en opvolging kwalitatief en duurzaam vormgeeft.
Laat je inspireren door intersectorale samenwerking tussen de zorg-,welzijns- en erfgoedsector
Dit alles in een werkwinkel waarbij we je zowel meenemen in ons verhaal – enkele methodieken zul je ook zelf kunnen ervaren.
Max. aantal deelnemers: 20
werkwinkel I In beweging met het Expertisecentrum Perinatale Psychiatrie richting Acceptatie
Vermaas Marieke, Beleid en beheer in de Gezondheidszorg – Universiteit, Teamverantwoordelijke, UPC KU Leuven, Leuven
We willen deelnemers het therapeutisch aanbod aan onze zwangere vrouwen en jonge mama´s zelf laten ervaren, hen bewust maken van het belang van vroeginterventie bij deze doelgroep en aan de hand van de signaleringstool doornemen welke signalen hierbij van belang zijn.
De periode van conceptie tot één jaar na de bevalling is een belangrijke overgangsfase voor jonge ouders. 1 op de 5 aanstaande moeders ervaart psychische moeilijkheden tijdens deze transitieperiode. Kwetsuren uit het verleden kunnen mogelijks opnieuw naar de oppervlakte komen. Deze transgenerationele impact heeft invloed op het hele gezin. Alertheid op signalen reeds al tijdens de zwangerschap en het opstarten van een zorgaanbod kan van grote betekenis zijn voor het welzijn van de mama en de baby alsook de omgeving, in het nu maar ook in de toekomst.
Met deze werkwinkel willen we deelnemers uitnodigen om door zelf te ervaren hoe er bij het Expertisecentrum Perinatale Psychiatrie gewerkt wordt met de psychische uitdagingen die zwangere vrouwen en jonge mama´s ervaren. We doen een aantal oefeningen samen die we ook met onze (aanstaande) mama´s doen. Daarnaast laten we ook de mama´s zelf aan het woord, zodat ook zij kunnen uitleggen hoe zij de behandeling bij het Expertisecentrum ervaren hebben. Via ervaringsgerichte oefeningen en getuigenissen lichten we de werking, ACT en DGT, van het Expertisecentrum toe. We beogen daarmee het belang van een therapeutische interventie zo vroeg mogelijk in de zwangerschap danwel het prille moederschap te onderstrepen en andere hulpverleners attent te maken op de signalen waar zij bij deze doelgroep op kunnen letten. De signaleringstool, ontwikkeld vanuit het team, wordt aan de hand van een casus toegelicht.
Max. aantal deelnemers: 30-40
werkwinkel I Tussen schaamte en stilte: van machteloosheid naar perspectief bij gokproblemen
Wijgaerts Femke, Licentiaat Criminologie, Stafmedewerker VAD, VAD, Brussel
Ronny Willemen, Integra, Gokhulp.be
Dirk De Troy, ervaringsdeskundige
Gokproblemen blijven vaak lang onder de radar. Ze zijn onzichtbaar, moeilijk bespreekbaar en worden nog te weinig erkend als bron van psychisch lijden en als een volwaardig geestelijk gezondheidsprobleem. Toch is de impact groot: overmatig gokken heeft een brede impact op persoonlijk, familiaal en sociaal vlak en gaat frequent samen met angststoornissen, depressieve klachten en een verhoogd suïciderisico. Voor de persoon die gokt, voor diens omgeving én voor hulpverleners gaat dit vaak gepaard met een diep gevoel van machteloosheid. Deze werkwinkel, begeleid door een hulpverlener samen met een ervaringsdeskundige, sluit nauw aan bij het congresthema “Van machteloosheid naar kansen – vertrouwen in onzekere tijden.” We vertrekken vanuit de gedeelde machteloosheid die zo kenmerkend is voor gokproblematiek. Er is verlies van controle bij de gokker. Er heerst onbegrip en wanhoop bij naasten. En ook hulpverleners zijn zoekende in een context waarin beleid onder invloed van de goklobby soms tekortschiet. Tegelijk verkennen we hoe die machteloosheid kan worden omgebogen naar handelingsruimte. In deze interactieve workshop staan volgende vragen centraal: Hoe herken je signalen van gokproblemen in de dagelijkse praktijk? Welke zorgnoden spelen er en hoe kan je hierin ondersteuning bieden? Hoe ga je het gesprek aan over gokken? Hoe creëer je vertrouwen en perspectief? De werkwinkel richt zich tot een breed publiek van professionals binnen de geestelijke gezondheidszorg en biedt concrete handvatten, klinische inzichten en ervaringskennis. Zo maken we ruimte voor erkenning, verbinding en hoop, precies daar waar machteloosheid vaak het luidst aanwezig is.
leerdoelen & methode:
Leerdoelen:
– De deelnemer kan vroege en vaak onzichtbare signalen van gokproblemen herkennen in de dagelijkse praktijk.
– De deelnemer krijgt inzicht in de zorgnoden en het gevoel van machteloosheid bij mensen met gokproblemen, hun naasten en hulpverleners.
– De deelnemer kan het gesprek over gokken op een veilige en niet-veroordelende manier aangaan.
Werkvorm:
Een hulpverlener gaat in gesprek met een ervaringsdeskundige: zij reiken samen uit naar het publiek om op interactieve wijze inzichten te creëren en concrete handvatten te bieden om signalen op te pikken en het gesprek aan te gaan.
Max. aantal deelnemers: 50
werkwinkel I Oog in oog met wanhoop en hoop: Gezinstherapie met gezinnen met een vraag naar euthanasie omwille van ondraaglijk psychisch lijden
Rober Peter, Klinisch psychologie – Gezinstherapeut, Hoogleraar KU Leuven, Context – UPC KU Leuven, Kortenberg
In België en Nederland kan euthanasie onder strikte voorwaarden ook overwogen worden bij ondraaglijk en uitzichtloos psychisch lijden. Wanneer een dergelijke vraag zich aandient, raakt dit niet alleen de betrokken persoon, maar ook diens gezin diepgaand. Los van de medische en juridische euthanasieprocedure kan gezinstherapie een belangrijke ruimte bieden om samen stil te staan bij wat deze situatie voor alle gezinsleden betekent. Werken met gezinnen waarin een vraag naar euthanasie aanwezig is, confronteert de gezinstherapeut op indringende wijze met tegengestelde existentiële posities. Enerzijds is er vaak wanhoop en verzet bij naasten (“we willen niet dat je sterft”), anderzijds kan de euthanasievraag zelf gedragen worden door een vorm van hoop (“ik wil verlost worden van dit ondraaglijke leven”). Deze spanningsvelden maken de therapeutische alliantie uitzonderlijk complex en kwetsbaar. In deze workshop wordt, aan de hand van recente klinische casussen, verkend welke betekenis en meerwaarde gezinstherapie kan hebben in dergelijke contexten. Daarbij wordt stilgestaan bij de positie van de gezinstherapeut, de relationele dilemma’s die zich aandienen, en de manieren waarop ruimte kan worden gecreëerd voor dialoog zonder de verschillende perspectieven te reduceren of te neutraliseren. De workshop nodigt de deelnemers uit om mee te reflecteren over hoop, wanhoop en verbondenheid in situaties waarin het leven zelf ter discussie staat.
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I Wat als de cliënt niet centraal staat? N³ —én én én
Vermeir Ielde, sociaal werker/bachelor in de orthopedagogie, ervaringswerker ggz, Equality research Collective, HOGENT Gent
N³ —én én én. Het veeltalig principe vertrekt vanuit het idee dat betekenis ontstaat tussen mensen, wanneer meerdere logica’s en ervaringen tegelijk mogen bestaan — én, én, én. Dat vraagt veeltalig luisteren en vertellen.
“Wat als de cliënt niet centraal staat?” Een inspirerende workshop voor cliënten, ervaringswerkers en hulpverleners. N³ — het veeltalig principe vertrekt vanuit het idee dat betekenis ontstaat tussen mensen, wanneer meerdere logica’s en ervaringen tegelijk mogen bestaan — én, én, én. Dat vraagt veeltalig luisteren en vertellen. We organiseren een interactieve workshop: speels en veeltalig, zodat iedereen zijn taal kan inzetten. We zetten de deelnemers aan het werk in gemixte groepjes waar ervaring centraal staat. Samen met de groep gaan we letterlijk ervaren wat de verschillende vormen van kennis en ervaring kan brengen. Hierbij werken we rond het N³ principe : én én én.
Dit principe staat voor het bewust inzetten van ervaringskennis naast professionele en academische kennis in het ontginnen van een vraagstuk. Door de verschillende vormen van kennis samen te zetten, komen we tot een oplossing waarbij de persoon niet meer het probleem vormt maar een deel is van de oplossing, van het antwoord. Iedereen is hierbij een gelijkwaardige partner vanuit de verschillenden perspectieven. De diverse perspectieven, verbinding in onzekerheid en gezamenlijke reflectie leiden tot onverwachte nieuwe wegen. Voor de cliënt en diens omgeving, maar ook voor de hulpverlener. Verder ervaren we samen de Zindr-vibe en geven we vorm aan de creatie van een brave space: warm, hartelijk, speels en waardig. We maken ruimte voor authentieke moed, nuance en mildheid. De ruimte speelt mee, letterlijk en figuurlijk: alles is een uitnodiging, niemand hoeft zich gedwongen voelen tot iets.
**Een workshop, georganiseerd door een diverse mix van enthousiastelingen van HoGent – Equality Research Collective en Leerecosysteem Zindr.**
Max. aantal deelnemers: 20
werkwinkel I W44 Nieuwe kansen in nieuw samengestelde gezinnen
Schellekens Tine, Klinisch Psychologie, Algemeen Coördinator, Rapunzel vzw, Hasselt
Heirbaut Bart
Wanneer het leven gebeurt, kan je zomaar ineens deel worden van een nieuwsoortige gezinsvorm. Hierdoor worden bijna alle gezinsdomeinen sterk op de proef gesteld: basisklimaat, interactienormen, koppeldynamieken, ouderschapsafstemming, siblingrelaties, ja zelfs de gewone orde van de dag. Zowel opvoeders als kinderen worden uitgedaagd in onzekere tijden vol verandering toch in verbinding te blijven met zichzelf en elkaar. De volwassenen worden uitgedaagd om te midden van onrust en verwerking, een afgestemd relationeel klimaat aan te bieden terwijl ze zelf snakken naar rust en herstel. Te midden van rouw en verlies zoeken kinderen en jongeren houvast in een op zichzelf al onzekere kinder- en tienertijd. Wantrouwen en meningen van anderen (o.a. exen en nieuwe stiefgezinsleden) kunnen de onzekerheid en machteloosheid nog doen toenemen. Vertrekkend vanuit vijf kernuitdagingen van stiefgezinnen, zoals beschreven door Papernow, staan we stil bij de beleving van individuen binnen de verschillende (sub)systemen waar ze plots deel van uitmaken. We onderzoeken hoe systemisch en contextgericht denken kan helpen om vastere grond te vinden en te groeien naar duurzame, kwaliteitsvolle verbindingen. Thema’s zoals insider- en outsiderposities, meervoudig verlies, polariserende en complementaire opvoedingsstijlen, intergenerationele gezinscultuur en de blijvende invloed van ex-partners komen daarbij aan bod. Deze interactieve sessie biedt een mix van theoretische concepten en ervaringsgerichte oefeningen om zowel inzicht te vergroten als praktische handvatten te bieden. We nodigen deelnemers uit om met een open blik en vanuit hun eigen ervaring deel te nemen aan deze boeiende ontdekkingstocht.
leerdoelen
– theoretische en praktijkgerichte kennismaking met kernuitdagingen van nieuw samengestelde gezinnen (Papernow)
– theoretische en praktijkgerichte kennismaking met contextgericht werken met stiefkoppels-en gezinnen
– evaringsgerichte inleefoefening, reflectie en verdieping op de verschillende posities en verbindingen in NSG
– dieper inzicht in persoonlijke en professionele ervaringen met NSG
Max. aantal deelnemers: 30
werkwinkel I REACH: actief aan de slag met complexe zorgnoden en zorgmijding
Van Suetendael Luna, MSc in de verpleeg- en vroedkunde, PhD student, Universiteit Antwerpen, Wilrijk
Vraag je je soms af waarom je cliënt maar niet lijkt te luisteren? Waarom goedbedoelde adviezen niet worden aangenomen? Of waarom verandering niet welkom lijkt, alsof je met geen enkele boodschap doordringt? Eén op drie personen met ernstige psychiatrische problemen wordt niet bereikt door de geestelijke gezondheidszorg of haakt vroegtijdig af. Vooral mensen met complexe zorgnoden — die naast een psychische kwetsbaarheid vaak moeilijkheden ervaren op verschillende levensdomeinen — gaan moeizaam een zorgengagement aan. Hulpverleners ervaren dat hun inzet onzichtbaar blijft en dat een kleine misstap soms onvergeeflijk lijkt. Gevoelens van machteloosheid en frustratie nemen de bovenhand. Deze werkwinkel richt zich tot hulpverleners die bovenstaande uitdagingen herkennen. Het is een denk- en doe-pakket waarin herkenning centraal staat: veel van wat we bespreken, is geen nieuwe theorie, maar cruciale elementen worden expliciet gemaakt zodat je er bewust op kan terugvallen wanneer het moeilijk loopt. We starten met een korte theoretische verkenning: wat zijn complexe zorgnoden? Bij welke profielen komt zorgmijding vaker voor? En in welke zorgcontexten zien we dit vooral? Luna Van Suetendael deelt resultaten uit een prevalentiestudie in de provincie Antwerpen, die zicht geven op de frequentie van zorgmijding en bijhorende zorgbehoeften. Daarna gaan we hands-on aan de slag met de praktijk van complexiteit en zorgmijding. Het REACH‑model, ontwikkeld door Ellen Berghmans, vormt hierbij onze leidraad. Dit model beschrijft vijf domeinen die cruciaal zijn om cliënten met complexe zorgnoden in zorg te betrekken.
Deelnemers:
- verwerven inzicht in de prevalentie van complexe zorgnoden en zorgmijding
- begrijpen de processen van engagement en zorgmijding
- Versterken hun reflectief vermogen en motivatie om zich actief te kunnen blijven inzetten
- Ontwikkelen manieren om met gevoelens van machteloosheid om te gaan:
- Door het beter begrijpen van complexe zorgnoden en zorgmijding
- Door concrete aanknopingspunten te vinden om hiermee aan de slag te gaan in de hulpverlening
- Door reflectie over je rol als hulpverlener
Max. aantal deelnemers: 15
werkwinkel I Het zorgkompas: hefboom voor geïntegreerde zorg
Beheydt Lieve, PhD, Stafmedewerker diagnostiek – Zorginhoudelijk Team, UPC Duffel, Duffel
Tamara Van Loon, psycholoog verantwoordelijk voor herstel
Kathleen De Bie, ervaringswerker met ervaring in lerend netwerk
Het zorgkompas is een communicatie-instrument dat elk type zorg in elke setting eenvoudig en transparant samenvat. Het kompas maakt als het ware een foto, die bruikbaar is voor continuïteit van zorg, voor interdisciplinaire bespreking, voor co-creatie met patiënten en omgeving (trialoog), voor herstelgerichte psycho-educatie, voor casemanagement en mentorschap, voor versteviging van het netwerk, voor behandelinnovatie in een team, voor ontwikkeling van een herstelgericht narratief. In deze workshop maak je kennis met deze gepiloteerde toepassingen in de praktijk. We demonstreren ook de vele gezichten van het zorgkompas: van eenvoudige navigatie-dialoog-kaart, tot EPD en patiëntenportaal. In steeds dezelfde generieke eenvoud van 10 punten voor 1 plan, is het een herstelgerichte houvast voor elk type zorg. Deelnemers participeren in de workshop aan ons lerend netwerk en krijgen daarbij ook de kans tot aansluiting bij de verdere uitrol.
Het doel is het publiek vertrouwd te maken met het zorgkompas, de pilootprojecten in de praktijk toe te lichten, en ze actief te laten deelnemen aan de verdere cocreatie van het project door de kennis en ervaringen die de deelnemers zelf meebrengen. De methodiek is die van een lerend netwerk omdat dit ook de manier is waarop we het project willen verder bekend maken en uitrollen in het eigen netwerk.
Max. aantal deelnemers: 20
werkwinkel I Het ontwikkelingshuis van families met volwassen kinderen: een groei in verscheidenheid
Splingaer Greet, Klinisch pedagoog- Systeemtherapeut- MGFT (Multi Generational Family Therapy), Coördinator Opleiding Relatie- en Gezinstherapie Rapunzelvzw/VUB, opleider en supervisor, gezinstherapeut, Rapunzelvzw, Diest
Het systemisch ontwikkelingsperspectief (Govaerts & Splingaer) biedt een kader waarin we groei, veranderings- en transitieprocessen in families en andere systemen kunnen omvatten en begrijpen. Het benadrukt dat ontwikkeling zich steeds afspeelt in een meerlagige context (van individu over familie tot maatschappelijke context) en o.i.v. stressoren in het hier en nu (horizontaal) en uit het daar en toen (transgenerationeel-vertikaal). Het ‘ontwikkelingshuis’ (Splingaer, 2014) vormt een metaforisch raamwerk om systemisch relationeel te kijken en te werken met deze co-evolutieprocessen. Toegepast op volwassen families blijkt het ontwikkelingshuis vooral een groei in verscheidenheid door te maken. Kunnen/mogen jongvolwassenen zich losmaken in verbondenheid en ruimte vinden om hun eigen leven uit te bouwen? Kan een familie toelaten dat er verschillende (gezins)kernen ontstaan (decentralisatie) en dat deze doorgroeien op hun eigen manier, met een eigen huisstijl en nieuwe leefpatronen (differentiatie)? Via allerlei individuele klachten, conflicten en breuken komen we in contact met de zoektocht van mensen hoe vorm te geven aan deze ontwikkelingsthema’s. Vaak is er sprake van co-stagnatie i.p.v. co-evolutie, er is een hoge intergenerationele reactiviteit en groot gevoel van machteloosheid en impasse. Door in te zoomen op de bredere context en familieleden/belangrijke anderen te betrekken bij de hulpverlening, kunnen we familierelaties updaten, kunnen we de hoge reactiviteit op familie interacties, en -patronen trachten te doseren, mensen leren ‘ouderen’ over zichzelf en hun levensloop in een meer-generatieperspectief te brengen.
werkwinkel I Muzikale creatiegroep: creativiteit als bron van empowerment en continuïteit van zorg binnen de langdurige psychosezorg
Wagemans Marjolein, Master Muziektherapie, Muziektherapeut, UPCKUleuven, Herselt
Muzikale creatiegroep: empowerment van creativiteit en continuïteit van zorg binnen de psychosezorg Als muziektherapeuten binnen de psychosezorg maken wij gebruik van vrije klinische improvisatie (Leuvense School voor Muziektherapie). Hoewel deze improvisatieruimte essentieel is, ervaren patiënten ook de behoefte hun muzikale ervaringen vast te houden. Dit inspireerde de ontwikkeling van een muzikale creatiegroep naast de improvisatorische muziektherapie, een ruimte waarin creatieve ideeën over meerdere sessies kunnen worden vormgegeven, gedeeld en verdiept. Deze methode vertrekt vanuit vrije improvisatie om muzikaal materiaal te verzamelen. In de creatiegroep kunnen patiënten hun creativiteit verder ontwikkelen, versterken en er betekenis aan geven. Zo draagt de creatiegroep bij aan het empowerment van creativiteit en aan het versterken van het gevoel van identiteit (sense of self). Deze therapievorm speelt een verbindende rol in de continuïteit van zorg. De groep biedt een stabiele context die meebeweegt in trajecten van op- en afschalen van zorg en opent mogelijkheden om de therapeutische relatie te verdiepen. Het doel van deze bijdrage is de meerwaarde van een groepstherapiewerking gefocust op creatie te belichten. Dit concept kan inspirerend zijn voor andere therapievormen buiten muziektherapie en laat zien hoe groepsgerichte creatieve interventies bijdragen aan therapeutische processen. Seppe van Stee & Marjolein Wagemans Referentie: De Backer, J., Sebreghts, B., & Foubert, K. (2022). Composition plus: A process-compositional approach in music therapy to empower creative potential. Journal of Urban Culture Research, 25(1), 160–174.
Het leerdoel van deze bijdrage is de meerwaarde van een groepstherapiewerking gefocust op creatie te belichten. Dit concept kan inspirerend zijn voor andere therapievormen buiten muziektherapie en laat zien hoe groepsgerichte creatieve interventies bijdragen aan therapeutische processen. De werkvorm die we hanteren is zelfervaring en reflectie. In 2e instantie verbinden we dit met theoretische concepten en casusmateriaal.
Max. aantal deelnemers: 25
werkwinkel I De jongere als kompas
de Deckere Merel, Klinisch psycholoog, Klinisch psycholoog, Sint-Hiëronymus, Sint-Niklaas
Als intensieve dienst wordt men als hulpverlener geconfronteerd met uitdagende situaties, waar niet steeds een gekende aanpak voor bestaat om hier adequaat mee om te gaan. Zo bevinden jongeren in de transitieleeftijd die terechtkomen in de volwassenpsychiatrie, zich vaak op een breuklijn tussen jeugdzorg en volwassenenzorg. Velen van hen komen in opname terecht onder een beschermende observatiemaatregel, wanneer ze de grenzen van de jeugdzorg hebben bereikt of overschreden. Deze realiteit confronteert hulpverleners met spanningsvelden tussen veiligheid, autonomie en ontwikkelingsnoden. We staan in deze werkwinkel stil bij hoe deze jongeren zelf richting kunnen geven aan hun begeleiding. Thema’s die voor hen essentieel zijn om zich gezien, begrepen en ondersteund te voelen binnen de context van de volwassenpsychiatrie komen aan bod. Vanuit hun ervaringen reikten zij ons concrete handvaten aan. Deze input lijkt ons een praktisch kompas te vormen voor hulpverleners die zoeken naar werkbare manieren om aan te sluiten bij de leefwereld van jongeren, ondanks de structurele en organisatorische grenzen van de setting. In deze werkwinkel reiken we tools aan die vertaald kunnen worden naar de dagelijkse praktijk: hoe nabij blijven, hoe afstemmen op ontwikkelingsnoden en hoe ruimte creëren voor groei binnen een kader dat hier niet altijd op voorzien is. De bijdrage biedt herkenning, inspiratie en concrete aanknopingspunten voor hulpverleners die met deze doelgroep werken.
leerdoelen
– Tools aanreiken die vertaald kunnen worden naar de dagdagelijkse praktijk
– Hoe kunnen we meer praten met mensen in plaats van over mensen?
– Hoe kunnen we omgaan met de toenemende doelgroep jongeren binnen volwassenpsychiatrie?
Max. aantal deelnemers: 15
werkwinkel I Open Dialogue als brug tussen kliniek en netwerk
Henrard An, Licenciaat psychologie, Klinisch psychologe – psychotherapeut, UPC KU Leuven, Kortenberg
Open Dialogue als brug tussen kliniek en netwerk INLEIDING Het UPC KU Leuven zette, net als de Belgische overheid, de afgelopen periode actief in op de implementatie van de Open Dialogue-benadering. Deze methodiek, ontwikkeld in Finland in de jaren ’80, verschuift de focus van de individuele pathologie naar de kracht van communicatie binnen het netwerk van een persoon in crisis. De kern van deze benadering ligt in netwerkbijeenkomsten die een veilige, open en collaboratieve ruimte bieden – vrij van hiërarchie – waar alle deelnemers uitgenodigd worden hun gedachten, gevoelens en ervaringen te delen en waar de polyfonie uitdrukkelijk gestimuleerd wordt. Binnen het UPC KU Leuven is inmiddels een team van zorgprofessionals gevormd, die allen een intensief opleidingstraject in deze Open Dialogue-methode voltooiden. Deze zorgprofessionals zijn werkzaam zowel in diverse afdelingen binnen het psychiatrische ziekenhuis, als in de mobiele teams en beschut wonen. Het doel van dit initiatief is het realiseren van meer continuïteit van zorg, een structurele verankering van de betrokkenheid van naasten en/of ambulante diensten en het bevorderen van de betrokkenheid van cliënten zelf bij hun eigen behandelproces. METHODE Tijdens deze interactieve workshop belichten we de klinische implementatie van Open Dialogue binnen een ziekenhuisstructuur en verkennen op deze manier samen de uitdagingen die dit met zich meebrengt. Deelnemers worden uitgenodigd om vanuit verschillende perspectieven inzicht te verwerven in deze uitdagingen en krijgen de kans om de kracht van dialoog zelf te ervaren. OUTCOME & CONCLUSIE Met deze workshop beogen we de meerwaarde van meerstemmigheid in de zorg te demonstreren en op collaboratieve wijze antwoorden te bieden op een aantal van de uitdagingen waar we momenteel voor staan.
Specifieer leerdoelen & methode:
METHODE Tijdens deze interactieve workshop belichten we de klinische implementatie van Open Dialogue binnen een ziekenhuisstructuur en verkennen op deze manier samen de uitdagingen die dit met zich meebrengt. Deelnemers worden uitgenodigd om vanuit verschillende perspectieven inzicht te verwerven in deze uitdagingen en krijgen de kans om de kracht van dialoog zelf te ervaren.
OUTCOME & CONCLUSIE Met deze workshop beogen we de meerwaarde van meerstemmigheid in de zorg te demonstreren en op collaboratieve wijze antwoorden te bieden op een aantal van de uitdagingen waar we momenteel voor staan.
Max. aantal deelnemers: 15
werkwinkel I De vijf-sessiestherapie: over knopen ontwarren en sporen zoeken
Coppens Tania, Klinisch psycholoog-psychotherapeut, Klinisch psycholoog, Eigen praktijk, Gent
In deze werkwinkel maken we kennis met de vijf-sessiestherapie. De vijf-sessiestherapie situeert zich binnen de eerste lijn bij volwassen cliënten met lichte tot matige psychische klachten. In deze therapievorm worden de good practices over eerstelijnspsychologische zorg vanuit gedragstherapeutische hoek geïntegreerd in een experiëntiële manier van werken. De klachten van cliënt worden gebruikt als leidraad doorheen de therapie en leiden ons naar significante thema’s. We zoeken in het verhaal van cliënt naar sporen die ons de weg wijzen naar een pad waar cliënt beterschap ervaart. In deze werkwinkel lichten we een aantal belangrijke accenten uit de vijf-sessiestherapie toe. Deze worden geïllustreerd met voorbeelden. We bespreken ook de vraag wie al dan niet baat heeft bij deze therapie. We zullen twee korte experiëntiële oefeningen doen die ik ook vaak met cliënten doe. Een oefening is gebaseerd op een oefening van Kristin Neff rond zelfcompassie. In een andere oefening illustreren we het gebruik van doosjes. Dit zijn een soort ‘containers’ voor de inzichten van cliënten.
leerdoelen
Inzicht krijgen in de basisprincipes en het kader van de vijf-sessiestherapie. Inzicht krijgen voor welke cliënten deze therapie geschikt is. Ervaringsgerichte kennismaking met twee oefeningen die vaak gebruikt worden in de vijf-sessiestherapie.
Max. aantal deelnemers: 30