Discussies

D01 I dinsdag 8 september 2026, 11u30 – 12u30
Zorg met en in de gemeenschap als antwoord op machteloosheid

Moderator: Claessens Joken, klinisch psycholoog, vrijwilliger, Hart boven Hard – werkgroep Zorg om zorg, Geraardsbergen
Discussiant 1: Philippe Delespaul
Discussiant 2: Hilde Jasperse
Discussiant 3: Els Lambrecht
Discussiant 4: Sabine Burgelman

Er is een massale vraag naar psychische zorg in onze maatschappij. De helft van de bevolking krijgt ooit te kampen met ernstige psychische problemen, in een jaar is dit 1 op 4. De professionele ggz is niet in staat om deze vraag afdoend te beantwoorden. Hoe kunnen we de zorg voor psychisch lijden op een vernieuwde manier vorm geven?  Hart boven Hard is een sociale beweging voor een inclusieve en duurzame samenleving. De voorbije jaren organiseerde hun ‘Zorg om Zorg’-werkgroep publieke dialogen met zorgverleners in de ggz, ervaringsdeskundigen, mensen met psychische kwetsbaarheid en naasten.  Als de verschillende perspectieven samengebracht worden, met de erkenning van ieders expertise, kunnen vernieuwende antwoorden ontstaan op de complexe uitdaging waar we in de zorg voor mentaal welzijn voor staan. De deelnemers aan deze dialogen hebben niet alleen kritische bedenkingen bij het beleid en de organisatie van de zorg, ze delen ook constructieve ideeën over hoe het anders kan en ook al anders gebeurt.

We stellen de krijtlijnen uit de dialogen voor, illustreren ze met goede praktijken en gaan erover in debat met het publiek.
Stellingen:

*Zorg moet voor iedereen toegankelijk zijn en in en door de gemeenschap gebeuren.
*Zorg is samen op weg gaan en niet loslaten.
*Zorg gebeurt samen met en ook voor de context (familie, buurt, school…).
*Zorg ontstaat in evenwaardige relaties.
*Zorg vraagt de inzet van professionele ggz-expertise, in samenwerking met welzijnsactoren, ervaringsdeskundigen en buurten.

 

D02 I dinsdag 8 september 2026, 14u00 – 15u30
Goed genoeg om te wonen? Een panelgesprek over het snijpunt tussen dak- en thuisloosheid en GGZ

Moderatoren:
Erik de Brabander, hulpverlener in het MPT dak- en thuislozen
Luna Van Suetendael, hulpverlener in het Outreachteam van CAW Antwerpen & doctoraatsonderzoeker aan de Universiteit Antwerpen

Discussianten:
Alexander Lucardie is psychiater in het mobiel psychiatrisch team dak- en thuislozen in Antwerpen. Dit team biedt bemoeizorg aan dak- en thuislozen met een ernstige psychiatrische aandoening, die zorgmijdend gedrag vertonen. Hij brengt het perspectief van de straat mee naar het gesprek.

Patricia Van Landeghem is coördinator van het team woonbegeleiding versnelde toewijs van CAW Antwerpen. Ze heeft ook jarenlange ervaring als hulpverlener en teamcoördinator in een opvangcentrum voor dakloze mannen. Patricia deelt haar ervaringen vanuit de woonvormen die door de dak- en thuislozensector georganiseerd worden.

Thijs Van Lier is algemeen directeur van Beschut Wonen Antwerpen. Thijs heeft ook werkervaring binnen een psychiatrisch verzorgingstehuis, en brengt dus ruime ervaring van GGZ woonvormen mee.

Yves Kempeneers is teamcoördinator van Kadans Wonen. Ook Yves werkte eerder binnen een initiatief beschut wonen, maar zet intussen al bijna 10 jaar in op het intersectoraal organiseren van woonvormen voor dak- en thuislozen met complexe problematieken.

Davy G. is ervaringsdeskundige. Hij heeft zelf een ernstige psychiatrische aandoening en was verschillende jaren dakloos. Intussen woont hij via versnelde toewijs.

De prevalentie van ernstige psychiatrische aandoeningen bij personen die dak- of thuisloos zijn, is ongelooflijk hoog, tot wel 72,5%. Eén op vijf patiënten opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis in Vlaanderen is dak- of thuisloos, en veel mensen blijven hierdoor langer in opname dan medisch noodzakelijk. Anderzijds is dakloosheid nog steeds een exclusiecriterium voor veel zorgvormen, en moeten dak- en thuislozenwerking vaak noodgedwongen aan de slag met heel complexe psychiatrische problematieken, maar dan zonder het gespecialiseerde zorgpersoneel.  Alles bij elkaar genomen, lijkt er veel te winnen te zijn in de wisselwerking tussen de dak- en thuislozensector en de geestelijke gezondheidszorg. Ondanks de shift richting Housing First, blijven we nog al te vaak in een vicieuze cirkel draaien. Moet iemand eerst een stabiele woonst hebben om behandeld te kunnen worden? Of moet iemand eerst behandeld worden om stabiel te kunnen wonen?  In dit panelgesprek willen we hierover in gesprek gaan met relevante sprekers. Aan de hand van onderstaande stellingen gaan we in debat over de vooroordelen rond dakloosheid, de mythes over de GGZ en de vraag wanneer iemand goed genoeg is om te wonen.  We laten de mensen in de zaal ook meestemmen over de stellingen via een online poll. De laatste 15 minuten reserveren we voor vragen uit de zaal.

Stellingen:
• De nachtopvang is een psychiatrische afdeling, maar dan zonder personeel of zorg.
• Zonder stabiele woonsituatie, kan je geen therapeutisch proces aangaan.
• Dakloosheid oplossen is geen verantwoordelijkheid van de GGZ.
• Het is niet veilig om iemand met een psychiatrische problematiek alleen te laten wonen.
• Als je een dakloze persoon alleen laat wonen, wordt het toch een gebruikersruimte.
• Woonbegeleiding verplichten is een goede zaak.
• Housing First gaat alles oplossen.
• Best vraag je voor iedereen bewindvoering aan, zodat op z’n minst de huur betaald wordt.
• We hebben alternatieve woonvormen nodig om (woon)zorg op maat te kunnen bieden.
• Wie gaat dat betalen? Lokale, Vlaamse of federale overheid?

 

D03 I dinsdag 8 september 2026, 16u00 – 17u30
Geïntegreerde zorg: een proeftuin

Moderator: Plessers Nieke, Psycholoog, netwerk coördinator NOOLIM, NOOLIM, Rekem
Discussiant 1: Johan Hellings, prof. dr., deeltijds hoogleraar Uhasselt en administrateur – generaal OPZC Rekem
Discussiant 2: Gommers Jo, directeur, Algemeen Directeur Kohesi, Kohesi, Hasselt
Discussiant 3: Van Nuland Marc, Huisarts, Huisarts te Maaseik en Regionale Coach (Limburg) voor ICHO, ICHO, maaseik
Discussiant 4: Verhoeven Bart, operationeel directeur caw Limburg, CAW Limburg, Genk
Discussiant 5: De Bie Jozef, Psychiater, Hoofdarts OPZC Rekem en Medisch Diensthoofd psychiatrie Zol Genk, OPZC Rekem en Zol Genk, Rekem

In dit panelgesprek willen we de doelstellingen, de onderbouw en het ontwikkelingsproces van meer geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg, in een concrete regio – de eerste lijnzone Maasland, met een proeftuin – toelichten vanuit een divers stakeholder perspectief en hierover reflecteren vanuit het netwerkperspectief.

 

Stellingen
1) Intro creatieve therapie en artistieke expressie.
2) Bij artistieke expressie staat kwaliteit voorop, zowel in het werven van kunstenaars als in het maakproces en in het uiteindelijke kunstwerk.
3) Kunst is als een ambacht, het staat los van het herstelproces.
4) Door in een groep aan kunst te werken, kom ik naar buiten als psychisch kwetsbaar.
5) Kunst van psychisch kwetsbaren is beladen.
6) Werk van een psychisch kwetsbare staat op zichzelf en behoeft geen verdere uitleg.”

 

D05 I woensdag 11 september 2024, 09u15 – 10u45
Van detentie naar reguliere zorg?
Moderator: Vanthuyne Kaat, Master sociologie, Teamverantwoordelijke TANDEM, TANDEM, Toeleiding en Aanmelding na Detentie En Meer, Gent
Discussianten: tba.

Het gevangenisthema beheerst steeds vaker het nieuws: een historisch hoog aantal grondslapers, protestacties via minimumdienstverlening en een aanhoudende overbevolking. Beleidsmatig worden diverse maatregelen naar voren geschoven, zoals invoeren van de noodwet, uitbreiding van celcapaciteit en hervormingen binnen de strafuitvoering. Wat daarbij opvallend afwezig blijft, is een structurele investering in reguliere geestelijke gezondheidszorg voor gedetineerden zonder interneringsstatuut, terwijl ongeveer de helft van de gevangenispopulatie kampt met een geestelijke gezondheidsproblematiek.   TANDEM – Toeleiding en Aanmelding Na Detentie en Meer – probeert dagelijks de brug te slaan tussen deze gedetineerden en de reguliere hulpverlening. Aangezien onze cliënten geen beroep kunnen doen op forensische units, ligt de focus op het versterken van toegang tot en samenwerking met het reguliere zorgaanbod.   In deze workshop geven we een inkijk in onze dagelijkse praktijk. We laten een samenwerkingspartner aan het woord en sluiten af met een getuigenis van een ervaringsdeskundige over zijn detentieverleden en zijn motivationeel proces om voor hulpverlening te kiezen. Samen met de deelnemers gaan we in gesprek over wat de geestelijke gezondheidszorg nodig heeft om duurzaam en effectief met deze doelgroep aan de slag te gaan.

 

D06 I woensdag 11 september 2024, 11u15 – 12u45
Geïntegreerde zorg in de geestelijke gezondheidszorg

Moderator:
Lowet Koen, Klinisch psycholoog, Strategisch beleidsexpert Geestelijke Gezondheid, Christelijke Mutualiteit, PaalDiscussiant 1: Lise Bemelmans, Master klinische psychologie, Lokale coördinator, Netwerken GG, Maasmechelen 

Binnen de Staten Generaal Geestelijke Gezondheid werd een werkgroep opgericht die als opdracht kreeg om aanbevelingen te ontwikkelen hoe de sector tot meer geïntegreerde zorg zou kunnen komen. De werkgroep bestond uit ervaringsdeskundigen, mantelzorgers, professionals en beleidsmakers. Zij leverden een zeer breed rapport gebaseerd op een ideale klantreis doorheen de sector en trachtte de diverse obstakels te identificeren waarom deze ideale klantreis vandaag nog niet lukt. De aanbevelingen presenteert ze ook graag aan de deelnemers van het congres.

 

D07 I woensdag 11 september 2024, 13u45 – 15u15
Wat we kunnen leren van jongvolwassenen zelf over de transitie van jeugd- naar volwassen hulpverlening
Moderator: Vercruysse Lisa, Criminoloog, Nederlandstalige participatiecoaches van de netwerken GGKJ Vlaamse en Brusselse Netwerken GGKJ, Drongen

Op initiatief van de Nederlandstalige participatiecoaches zetten we op het congres GGZ 2026 jongvolwassenen samen met professionele hulpverleners om uit te wisselen over de transitie van jeugd- naar volwassen hulpverlening. Aan de hand van verschillende methodes zoals getuigenissen, perspectiefgerichte gespreksvoering en dialoog geven we jongvolwassenen een stem en krijgen professionals de kans met hen in interactie te gaan. De thema’s do’s and dont’s, diagnostiek, veiligheid, kwetsbaarheid, eigen regie, keerpunten & drempels, informatie, toeleiding en hulpbronnen zullen hier een centrale plek krijgen.

Aan de hand van verschillende methodes zoals getuigenissen, perspectiefgerichte gespreksvoering en dialoog geven we jongvolwassenen een stem en krijgen professionals de kans met hen in interactie te gaan. De thema’s do’s and dont’s, diagnostiek, veiligheid, kwetsbaarheid, eigen regie, keerpunten & drempels, informatie, toeleiding en hulpbronnen zullen hier een centrale plek krijgen.